Vitamin çeşitleri ve özellikleri nelerdir ?

Vitamin nedir ? Vitamin çeşitleri nelerdir ? Beslendiğimiz gıdalar hangi vitaminleri içerir ? Eksikliğinde ya da fazla alınması durumunda ne olur ? Bugünkü içeriğimizde, vitaminler hakkında bilmedikleriniz ve merak ettiklerinize değineceğiz.

Vitamin nedir ?

Vitamin; insanların sağlıklı bir yaşam sürdürebilmesi için olmazsa olmazlar arasında yer alan ve birçok çeşidi bulunan besin ögeleridir. Vücudun normal fonksiyonlar da çalışmasından, hastalıklarla mücadele etmesine kadar önemi büyüktür. Latince, “hayat” anlamını taşıyan “vita” sözcüğünden esinlenilerek ismini almıştır. Vitamin terimi ilk olarak 1912 yılında, Polonyalı “Casimur Funk” tarafından kullanılmıştır. Ayrıca sınıflandırılması, biyoloji alanında organik bileşikler olarak yapılmıştır.

Vitamin çeşitleri ve özellikleri nelerdir ?

Sağlıklı bir yaşam için almamız gereken toplamda 13 çeşit vitamin bulunmaktadır. Vitaminler yağda çözünen vitaminler ve suda çözünen vitaminler olarak iki ayrı gruba ayrılmıştır. Yağda çözünen vitaminler yağ dokularında ve karaciğerde depolanırken, suda çözünen vitaminlerin depolanması olmaz ve fazlası idrar yolu ile vücuttan atılmaktadır.

Yağda çözünen vitaminler

Yağda çözünen vitamin çeşitleri; A vitamini, D vitamini, E vitamini ve K vitaminidir. Yağda çözünen vitaminlerin emilimleri için yağ dokusu gerekmektedir. Yağda çözünen vitaminlerin emilim miktarını arttırmak için yüksek yağ oranına sahip besinler ile alınmalıdır. Ayrıca vücutta depolanan vitaminlerin fazlası toksik etkiye neden olacağı için bu tür vitaminlerin doktor kontrolünde alınması gerekir. Çözünen terimi; “eriyerek çözelti oluşturan (madde)” anlamını taşır.

Suda çözünen vitaminler

Suda çözünen vitamin çeşitleri ise C vitamini ve B grubu vitaminlerin hepsini oluşturmaktadır. Suda çözünen vitaminler vücut tarafından üretilmediği için gıdalar ya da sentetik (yapay) olarak üretilmiş gıda takviyeleri tarafından düzenli olarak alınması gerekir. Çözünen terimi; “eriyerek çözelti oluşturan (madde)” anlamını taşır.

YAĞDA ÇÖZÜNEN (ERİYEN) VİTAMİN ÇEŞİTLERİ

A vitamini nedir özellikleri nelerdir ?

A Vitamini; yağda çözünen vitaminler grubunda ve sağlıklı yaşam için olması gereken bileşiklerden birisidir. Doğada bitkilerde ve hayvansal ürünlerde bulunmaktadır. A vitamini bileşikleri retinol, retinal ve retinil ester olarak ayrılmaktadır. A vitamini vücutta depolanabilen ve çoğunluğu retinil ester formunda karaciğerde depolanan bir vitamindir. Retinil ester ve retinol bileşiklerden oluşan a vitaminleri hayvansal kaynaklar, süt ürünleri, çiğer ve balıklarda bulunurken, karotenoid a vitaminleri ise sebze, meyve ve yağlarda bulunmaktadır.

A vitamini önemi;

A vitamini; insanlar için özellikle göz sağlığında çok önemlidir. Gözlerde kornea sağlığında koruyucu özelliği bulunmaktadır. Bağışıklık sisteminin ( immün sistem ) normal fonksiyonlarında görev almaktadır. Anne bebek sağlığında da önemli etkileri vardır. Gebelik döneminde plasenta sağlığı bebek gelişimi konusunda önemli etkileri olduğu üzerine çalışmalar yapılmıştır. Sindirim sisteminde oluşan ülserlere karşı tedavi edici özelliği bulunmaktadır. Ayrıca üreme sağlığı için önemli bir besin kaynağı olduğu gözlenmiştir.

A vitamini eksikliğinde;

A vitamini eksikliğinde anemi, gebelik sorunları (fetüsün gelişimi ve büyümesinin yavaşlaması gibi), cilt sorunları (akne, hiperkeratoz gibi) gözlenmektedir.

Uyarı: A vitamini eksikliğiniz tahlil sonuçlarına göre belirlenmektedir. Vücutta depolanan vitaminler fazla alınması durumunda istemeyen sağlık sorunlarına yol açabilmektedir. Toksik etki ile karşılaşmamanız için doktor tavsiyesi dışında A vitamini içeren ilaçlar kullanmamanız önerilir.

A vitamini hangi besinlerde bulunur ?

Önceden oluşturulmuş A vitaminleri; yumurta sarısı, çiğer, tavuk çiğeri, somon, uskumru, alabalık, tereyağı, cheddar peyniri, morina çiğeri yağında bulunmaktadır.

Beta-karoten benzeri A karotenoidler ise; balkabağı, havuç, lahana, ıspanak, süs lahanası, maydanoz, kırmızı biber, kara lahana, tatlı patates, karahindibaba yeşillikleri ve pazıda bulunmaktadır.

NOT: Besinler dışında, ayrıca A vitamini içeren gıda takviyesi ürünlerde bulunmaktadır.

D vitamini nedir özellikleri nelerdir ?

D vitamini ihtiyacımız nasıl sağlanır denilince akla ilk gelenlerden birisi dünyaya gereken ısıyı ve aydınlatmayı sağlayan güneştir. Güneşten gelen ultraviyole ışınları derimize temas ettikten sonra vücudumuzda doğal olarak D vitamini sentezlenmesini başlatmaktadır. D vitamini doğal olarak az sayıda besinlerde bulunmaktadır. Sağlıklı yaşam için olmazsa olmazlar arasında yer alan vitaminler arasındadır. Güneş dışında dışarıdan besinler ya da takviye edici ürünler ile alınan D vitamininin etkin olabilmesi için iki hidroksilasyona tabi tutulması gerekir. Birincisi karaciğerde meydana gelir ve D vitamini 25-hidroksivitamin D’ye dönüşür. İkincisi ise böbreklerde meydana gelen ve kalsitriol isminde bilinen fizyolojik olarak aktif 1.25 dihidroksi vitamin-D yi oluşturur.

D vitamini önemi;

D vitamini için insan sağlığında olmazsa olmazlar arasında olduğundan bahsetmetmiştik. D vitamini bağışıklık sisteminin (immün sistem) normal fonksiyonlarına katkıda bulunmaktadır. Ayrıca kemik gelişimi ve kemik sağlığı için olması gereken önemli bir besin ögesi olmasıdır.

D vitamibi eksikliğinde;

D vitamini eksikliğinde genellikle yorgunluk ve halsizlik, yaşlılarda görülen osteoporoz rahatsızlığı, bağışıklık sisteminin zayıf olmasından dolayı gribal enfeksiyon, soğuk alğınlığı, zatürre, bronşit gibi rahatsızlıklar gözlenmektedir.

Uyarı: D vitamini eksikliğiniz tahlil sonuçlarına göre belirlenmektedir. Vücutta depolanan vitaminler fazla alınması durumunda istemeyen sağlık sorunlarına yol açabilmektedir. Toksik etki ile karşılaşmamanız için doktor tavsiyesi dışında D vitamini içeren ilaçlar kullanmamanız önerilir.

D vitamini hangi besinlerde bulunur ?

D vitamini, somon balığı, ringa balığı ve sardalya, ton balığı, istiridye, karides gibi deniz ürünlerinde bulunmaktadır. Ayrıca bazı çeşit mantarlar ve yumurta sarısında bulunmaktadır.

NOT: Besinler dışında, ayrıca D vitamini içeren gıda takviyesi ürünlerde bulunmaktadır.

E vitamini nedir özellikleri nelerdir ?

E vitamini; organların normal fonksiyonlarda çalışabilmesi için gereken mikro besin ögelerinden birisidir. Kalp sağlığından cilt sağlığına, göz sağlığından kas sistemine kadar birçok noktada etkileri bulunmaktadır. Bundan dolayı E vitamini sağlıklı yaşamamız adına olması gereken vitamin çeşitlerinden birisidir.

E vitamini önemi

E vitamini; yararları oldukça fazladır. Bu kısımda önemli olan detaylarından bahsedeceğiz. E vitamini özellikle cilt ve saç sorunlarında kullanılmaktadır. Ciltte meydana gelen yaşlılık belirtilerini azalttığı bilinmektedir. Dökülen saçın geri kazanılması ve cildin hızlı toparlanması için etkili olmaktadır. Kas sistemi hastalıklarında (hareket bozukluğu, hereketlerin düzensiz oluşu) destekleyici olarak tercih edilmektedir. Başlangıç ve orta seviye alzheimer rahatsızlıklarında hafıza kayıplarını yavaşlattığı bilinmektedir. Bazı araştırmalarda kan hücrelerinin üretimini etkileyen ilaçların yanında takviye olarak kullanılmaktadır.

E vitamini eksikliğinde;

E vitamini eksikliğinde, kaslarda güçsüzleşme, uyuşma ve karıncalanma hissi, yürümede ve hareketlerde aksama, görme bozuklukları ve bağışıklık sistemi sorunları yaşanmaktadır.

Uyarı: E vitamini eksikliğiniz tahlil sonuçlarına göre belirlenmektedir. Vücutta depolanan vitaminler fazla alınması durumunda istemeyen sağlık sorunlarına yol açabilmektedir. Toksik etki ile karşılaşmamanız için doktor tavsiyesi dışında E vitamini içeren ilaçlar kullanmamanız önerilir.

E vitamini hangi besinlerde bulunur ?

E vitamini; böğürtlen, kivi, kayısı, ahududu, zeytin, turna yemişi mango gibi meyvelerde. Ay çekirdeği, çam fıstığı, kabak çekirdeği, antep fıstığı, yer fıstığı, badem ve fındık gibi kuru yemişlerde. Avokado, şalgam yaprakları, brokoli, kuşkonmaz, çarliston biberi gibi sebzelerde. Fındık yağı, badem yağı, ayçiçeği yağı, pamuk yağı gibi yağlarda. Somon, deniz kulağı, gökkuşağı alabalığı, ıstakoz, ahtapot, morina balığı ve kaz eti gibi et ürünlerinde bulunmaktadır.

NOT: Besinler dışında, ayrıca E vitamini içeren gıda takviyesi ürünlerde bulunmaktadır.

K vitamini nedir özellikleri nelerdir ?

K vitamini adını Almanca “Koagulation” kelimesinden almaktadır. Yağda çözünen vitaminler arasında yer alan K vitamini, vücutdaki kanın pıhtılaşmasında görev alan bazı proteinlerin üretilmesi sırasında görev almaktadır. K vitaminin doğal olarak iki farklı formu bulunmaktadır. K1 ( phytonadione, fitonadion) ve K2 ( Menaquinone ) olarak adlandırılmaktadır. K1 vitamini yeşil yapraklı ve lifli sebzelerde bulunurken K2 vitamini ise hayvansal ürünlerde bulunmaktadır. Genellikle toksik etkisi daha az olduğu için ve daha fazla yarar sağladığı için K1 tercih edilmektedir. Ayrıca K1 vitamini bağırsak florasında bulunan bakteriler tarafından K2 vitaminine dönüştürülebilmektedir.

K vitamini önemi;

K vitamini diğer vitaminler kadar yaygın olarak bilinmesede sağlıklı yaşam için önemli mikro besinler arasında yer almaktadır. K vitamini kan sağlığı için oldukça önemlidir. Kandaki pıhtılaşma oranını normal seviyede sağlamaktadır. Kan sulandırıcı ( inceltici ) ilaçların sebep olduğu, antibiyotiklerin sebep olduğu ve bazı ilaçların neden olduğu kanama problemlerinde engelleyici özelliği bulunmaktadır.

K vitamini eksikliğinde;

K vitamini eksikliğinde osteoporoz, kan pıhtılaşması problemleri, siroz sonrası oluşan kaşıntı problemleri, yenidoğan bebeklerde hemorajik hastalığı gibi problemler yaşanmaktadır.

Uyarı: K vitamini eksikliğiniz tahlil sonuçlarına göre belirlenmektedir. Vücutta depolanan vitaminler fazla alınması durumunda istemeyen sağlık sorunlarına yol açabilmektedir. Toksik etki ile karşılaşmamanız için doktor tavsiyesi dışında K vitamini içeren ilaçlar kullanmamanız önerilir.

K vitamini hangi besinlerde bulunur ?

K vitamini; yumurta, süt ürünleri, tereyağı, peynir, kaju, ceviz, fındık, pikan cevizi, kırmızı et, tavuk, tavuk çiğeri, ördek, böbrek, karaciğer, taze fasülye, soya, bezelye, meksika fasülyesi, maydanoz, şalgam, hindibaba, ıspanak, kıvırcık lahana, karnabahar, kara lahana, pazı, pancar, kuşkonmaz, brokoli, domates, yaban mersini, böğürtlen, mürdüm eriği, kuru incir, kırmızı kuşüzümü, çilek, kivi ve üzüm gibi besinlerde bulunmaktadır.

NOT: Besinler dışında, ayrıca K vitamini içeren gıda takviyesi ürünlerde bulunmaktadır.

SUDA ÇÖZÜNEN (ERİYEN) VİTAMİN ÇEŞİTLERİ

Suda çözünen vitamin çeşitleri; B vitaminleri grubu ve C vitamini kapsamaktadır. Bu kısımda suda çözünen vitaminlerin özellikleri, nelerde bulunduğu ve vücudumuzdaki görevlerinden bahsedeceğiz.

B vitaminleri nelerdir ?

  • B1 TİAMİN
  • B2 RİBOFLAVİN
  • B3 NİASİN
  • B5 PANTETONİK ASİT
  • B6 PRİDOKSİN
  • B7 BİYOTİN
  • B9 FOLİK ASİT
  • B12 KOBALAMİN

B1 Vitamini (Tiamin) nedir özellikleri nelerdir ?

B1 vitamini tiamin, ilk bulunan B vitamini çeşitidir. Kas ve sinir sistemi için gerekli olan bir vitamindir. B1 vitamini eksikliğinde hafıza problemleri ve iştahsızlık görülebilir. Hafıza problemleri genellikle yaşlı kişilerde görülmektedir.

B1 vitamini tiamin hangi besinlerde bulunur?

B1 vitamini tiamin, buğdayda ve balık, süt, büyükbaş ve küçükbaş hayvan eti ve yumurta gibi hayvansal gıdalarda bulunmaktadır.

B2 vitamini (riboflavin) nedir özellikleri nelerdir ?

B2 vitamini riboflavin pentoz şeker olan ribitol ve lumikromdan oluşmaktadır. Karbonhidrat, yağ ve protein metobolizmasına yardımcı olur. B2 vitamini eksikliği büyümeyi yavaşlatabilir ve ağızda, dudakta, dil ve yanaklarda yaralar yanmalar oluşabilir.

B2 vitamini riboflavin hangi besinlerde bulunur ?

B2 vitamini riboflavin, havuç, süt, peynir, fındık, fıstık, mercimek, patates gibi bitkisel ve hayvansal gıdalarda bulunmaktadır.

B3 Vitamini (Niasin) nedir özellikleri nelerdir ?

B3 vitamini niasin, 8 farklı B vitamini grubu içinde yer almaktadır. B3 vitamini üç farklı formda bulunmaktadır. Bunlar Nikotinik asit, Niasinamid ve İnositol Heksanikasinat isminda adlandırılmaktadır. Sağlıklı bir kardiyovasküler sistem ve metobalizmanın ayrıca kolestrol dengesi için düzenli olarak alınması gereken bir B vitamini çeşidir. B3 vitamini eksikliğinde sindirim sistemi sorunları, cilt problemleri, kardiyovasküler rahatsızlıklar, bilinç bozuklukları gözlenmektedir.

B3 vitamini niasin hangi besinlerde bulunur?

B3 vitamini niasin; dana çiğeri, tavuk göğsü, koyun eti, somon, ton balığı, sardalya , hindi eti, ay çekirdeği, tahin, mantar, bezelye gibi hayvansal ve bitkisel gıdalarda bulunmaktadır.

B5 Vitamini (pantetonik asit) nedir özellikleri nelerdir ?

B5 vitamini pantetonik asit, ismini Yunanca “her yer” anlamına gelen “pantos” teriminden almıştır. Bunun sebebi B5 vitaminin hem hayvansal hemde bitkisel gıdalardan elde edilebilir olmasından dolayıdır. Karbonhidrat, yağ ve protein metobolizması için gerekli olan bir B vitamini çeşitidir. “Pantenol”, “kalsiyum pantetonat” gibi ismlerlede bilinmektedir. Merkezi sinir sisteminde, normal gelişimi sürdürmede ve hücre yapımında etkinliği olan bir vitamindir. B5 vitamini eksikliğinde, migren atakları, baş ağrısı, yorgunluk, halsizlik, ellerde titreme, iştahsızlık, sinirsel problemler, solunum problemleri ve kas iskelet sistemi problemleri gözlenebilmektedir.

B5 Vitamini pantetonik asit hangi besinlerde bulunur ?

B5 vitamini pantetonik asit, maya özü, bira mayası, tavuk, yumurta, tahıl ürünleri, kırmızı et, buğday kepeği, baklagiller, kuru yemişler, fındık, karaciğer gibi hem hayvansal hem bitkisel ürünlerde bulunmaktadır.

B6 Vitamini (Pridoksin) nedir özellikleri nelerdir ?

B6 vitamini pridoksin, “pridoksamin” ismiylede bilinmektedir. Bağışıklık sistemi, hormonal dengenin sağlanması ve sinir sistemi için olması gereken önemli vitaminlerden birisidir. Sinir siteminde transimitterlerin, eritrositlerin, prostaglandinlerin ve proteinlerin yapısında bulunmaktadır. B6 vitamini eksikliğinde, depresyon, kansızlık, deride egzama, dil ve dudaklarda çatlama, nöron fonksiyonlarında aksama, glukoz intoleransı, konvülzyon gözlenmektedir.

B6 Vitamini Pridoksin hangi besinlerde bulunur ?

B6 vitamini pridoksin, ceviz, soya fasülyesi, mercimek, tam tahıl, ayçiçeği tohumu, muz, pirinç, fındık, avokado, ıspanak gibi bitkisel besinlerde bulunmaktadır.

B7 Vitamini (Biyotin) nedir özellikleri nelerdir ?

B7 vitamini biyotin, “H vitamini” olarak da bilinmektedir. Son dönemlerde özellikle saç, tırnak ve cilt sağlığında önem kazanmıştır. Bundan dolayı “güzellik vitamini” adlandırma yapılmıştır. Ayrıca yağ, karbohidrat ve protein kaynaklı besinler tükettiğimiz zaman, bu besinlerin enerjiye dönüşümünde vücudumuzda olması gereken bir vitamindir. B7 vitamini eksikliğinde, saç sağlığında problemler, cilt problemleri, enerjisizlik, kronik yorgunluk, bacaklarda karıncalanma hissi, sinirsel problemler, ruh hali sorunları gözlenmektedir.

B7 Vitamini biyotin hangi besinlerde bulunur ?

B7 vitamini biyotin, yumurta, avokado, sakatatlarda, peynir, somon balığı, çilek, ahududu, karnabahar, baklagiller, karaçiğer, mantar ve maya gibi besinlerde bulunmaktadır.

B9 Vitamini (Folik asit) nedir özellikleri nelerdir ?

B9 vitamini folik asit, “folat” ismiylede bilinmektedir. Özellikle gebelik döneminde anne bebek sağlığı için düzenli olarak alınması gereken bir B vitamini çeşitidir. Latince “Folum” kelimesi yeşil yaprak anlamına geldiği için ismini bu terimden almıştır. Mitchell ve arkadaşları tarafından 1941 yılında ıspanak yaprağında bulunmuştur. B9 vitamini, bağışıklık sisteminin normal fonksiyonlarında, hücre yenilenmesi ve kas sistemi gibi vücudun biyolojik olaylarında önemli yere sahiptir. B9 vitamini eksikliğinde, cilt problemleri, ciltte koyu renklenme, sindirim sistemi sorunları, üreme sorunları ve gebelikte yetersiz alımı bebekte bazı sorunlara yol açabilmektedir.

B9 Vitamini folik asit hangi besinlerde bulunur ?

B9 vitamini, çoğunlukla yeşil sebze ve meyvelerde bulunmaktadır. Bunlardan bazıları; ıspanak, kuşkonmaz, portakal, brüksel lahanası, brokoli, semiz otu, pırasa, pazı, karnabahar, kara lahana, tam tahıllar, kivi, marul, bezelye, nane, yeşil mercimek, kırmızı mercimek gibi besinlerde bulunmaktadır.

B12 Vitamini (kobalamin) nedir özellikleri nelerdir ?

B12 vitamini kobalamin son olarak paylaşacağımız B türevi vitaminler içerisinde önemli görevleri olan besin ögesidir. En önemli görevi gen kopyalanmasında koenzim görevi üstlenmesidir. Metobolik süreçlerde olması gereken vitamin çeşitidir. Ayrıca sinir sisteminde, kan hücresi oluşumunda, hücre metobolizma oluşumunda önemli yere sahiptir. B12 vitamini eksikliğinde, yorgunluk, halsizlik, unutkanlık, bağışıklık sisteminin zayıflaması, kas ve kemiklerin zayıflaması, saç dökülmesi, sinirsel problemler, ellerde ve ayaklarda karıncalanma hissi, hafıza geriliği, konuşmada güçlük çekme gibi belirtilere rastlanmaktadır.

B12 Vitamini kobalamin hangi besinlerde bulunur ?

B12 vitamini, kırmızı et, süt ve süt ürünleri, mantar, yumurta, tavuk, hindi eti, sardalya, hamsi, mezgit, ton balığı, somon balığı, ıstakoz ve midye gibi kabuklu deniz canlıları, karaciğer ve böbrek gibi koyun sakatatlarında bulunmaktadır.

NOT: B vitaminleri için son olarak ekleyeceğimiz detay B vitaminleri suda çözündüğü için fazla alınan miktarı idrar yolu ile atılmaktadır. Besinler ile yeterli miktar karşılanmadığı durumlarda sentetik olarak üretilmiş gıda takviyeleri kullanılabilir.

Vitamin C

C vitamini nedir özellikleri nelerdir ?

C vitamini bilinen diğer ismiyle “askorbik asit”, sağlıklı yaşam için olmazsa olmazlar arasında yer alan bir besin ögesidir. Vücudumuz için birçok noktada önemli görevi vardır. Bazı hayvanlar ve bitkiler C vitaminini glukozdan kendisi üretebilmektedir. İnsan ve insan benzeri primatlar bu vitamini kendisi üretemediğinden dolayı dışarıdan almak zorundadırlar. C vitamini 1912 yılında keşfedilmiş, 1928 yılında izole edilmiş ve 1933 yılında kimyasal olarak üretilen ilk vitamin olmuştur. C vitamini özellikle çiğ meyve ve sebzelerde bolca bulunmaktadır.

C vitamini önemi;

C vitamini sağlığımız konusunda çok önemli bir yere sahiptir. Vücudun birçok kimyasal reaksiyonunda görev almaktadır. Özellikle bağışıklık sisteminde hastalıklara karşı korunma noktasında düzenli olarak alınması gereken vitaminler arasındadır. Serbest radikallere karşı bağışıklık sistemini geliştirerek soğuk alğınlığı grip gibi hastalıklara karşı vücudu daha dirençli hale getirmektedir. Eklem ve bağ dokularının, cildin, kemiklerin, damaların dayanıklığını sağlayan elastan molekülü üretimini sağlamaktadır. C vitamin vücuda alınan demir miktarını emilimini arttırmaktadır. Ayrıca yağdan enerji üretimi için gerekli olan carnitine oluşumunu ve mücadele hormonu noradrenalin üretilmesini sağlamaktadır.

C vitamini eksikliğinde;

C vitamini eksikliğinde, yorgunluk, halsizlik, kolay yaralanma durumları, bağışıklık sisteminin zayıflamasından dolayı hastalıklara karşı direncin düşmesi, cilt kuruluğu ve cilt kızarıklarının oluşması, enerji düşüklüğü, ani yorulma, burun kanaması, yaraların geç iyileşmesi, diş problemleri, kilo kayıpları, kemik sağlığı problemleri gözlenmektedir.

C vitamini hangi besinlerde bulunur ?

C vitamini; limon, siyah frenk üzümü, pitaya, brokoli, bezelye, papaya maydanoz, ananas, brüksel lahanası, ıspanak, karnabahar, domates, patates, lahana, biber, portakal, greyfurt, mandalina, kavun, alıç, karpuz, kara mürver, kivi gibi meyve ve sebzelerde bulunmaktadır.

İlgili içerekler ;