Romatoid artrit nedir ? Tedavisi nasıl yapılır ?

Romatoloji bölümü hastalıklarından olan Romatoid artrit nedir ? Hastalığın tedavisi nasıl yapılır ? Belirtileri nelerdir ? Romatoid artrit hastalığında nasıl beslenilmelidir ?

Romatoid artrit nedir ?

Romatoid artrit veya kısaca RA, öncelikle eklemlerde ağrı ve sertliğe yol açan, daha sonra hareketlerde zorlanmaya ve eklemlerde iltihaplanmaya neden olan sağlık sorunudur. Romatoid artrit hastalığının yaygın olarak etkilediği eklem bölgeleri; eller, ayaklar ve bilekler olarak gözlenmektedir. Bununla birlikte vücudun diğer kısımlarını da etkilemektedir.

Romatoid artrit nedir & belirtileri nelerdir ?

Romatoid artrit hastalığının belirtileri nelerdir ?

Romatoid artrit belirtilerinde esas olarak etkilenen eklem bölgelerinde şişme, sertlik ve ağrıya neden olmaktadır. Hasta genellikle başlangıç aşamasında sabahları uyanma sırasında ortaya çıkan hafif sertlik ve hareket zorluğu hissetmektedir. Buna sabah sertliği denilmektedir. Eklem büyük ölçüde etkilendiğinden semptomlar yavaşça kötüleşebilir, bu da hareketlerde şiddetli ağrıya ve günlük görevleri yerine getirmede zorlanmaya neden olmaktadır. Semptomlar aniden kötüleşebilir. Buna parlama ya da alevlenme anı denilmektedir. Alevlenme anı uyarı vermeden de olabilir. Sonrasında semptomları büyük ölçüde kötüleştirerek ciddi sakatlığa yol açabilmektedir.

Romatoid artrit nedir

Romatoid artrit hastalığının patolojisi

Romatoid artrit hastalığı otoimmün bir hastalıktır. Vücudun bağışıklık sistemi, vücutta yabancı mikroplara ( patojenlere ) ve proteinlere saldıran savunma sistemi olarak işlev görür. Bazı bozukluklarda, bu bağışıklık sistemi vücudun kendi hücrelerini ve proteinlerini açar ve onlara saldırmaya ve yok etmeye başlar. Romatoid artrit hastalığında bağışıklık sistemi, eklemleri hizalayan ve şişmiş, iltihaplı ve sert hale getiren hücrelere saldırmaktadır. Bu durum eklem bölgelerinde şiddetli ağrıya neden olmaktadır.

Eklem bölgelerinde bulunan kıkırdak yapı, eklemlerde tıpkı amortisör gibi yastık görevi yürütmektedir. Sinovyum ise eklem içinde kayganlığı ve kıkırdağı besleyen sıvı üretir. Romatoid artrit hastalığının otoimmünitesi ve enflamatuar süreçleri genellikle bu kıkırdakları ve sinovyal hücreleri etkilemektedir. Bu etkilenme durumu onlara ciddi ölçüde zarar verir. Eklemde bu elementlerin olmaması, eklemde sürtünme ve hasara yol açar. Eklemlerde ağrı ve şişlikler meydana gelir.

Romatoid artrit hastalığının teşhisi nasıl yapılır ?

Hastalığın teşhis edilebilmesi için öncelikle belirti ve semptomların varlığından şüphelenilmektedir. Bununla birlikte, diğer otoimmün bozukluklar ve artrit tiplerinde yaygın olan birkaç romatoid artrit semptomu vardır. Hastalığın tanısı onaylanmadan önce bu tanıların dışlanması gerekir. Romatoid artrit hastalığı tanısı için romatoid faktör ve X ışınları gibi görüntüleme çalışmalarını içeren kan testleri kullanılmaktadır.

Romatoid artrit nedir & Romatoid artrit hastalığı

Romatoid artrit hastalığının tedavisi nasıl yapılır ?

Hastalığın tedavisinde genellikle bir romatolog ve ekibi tarafından ortopedik cerrahlar, fizyoterapistler, fizik tedavi uzmanları, mesleki ve davranış terapistleri ve danışmanları içermektedir. Malesef romatoid artrit hastalığı için spesifik bir tedavi yöntemi yoktur. Erken bir teşhis ve tedavi, semptomların kontrol edilmesine yardımcı olabilmektedir. Ayrıca sakatlık oluşmasını ve oluşan sakatlığın büyük ölçüde ilerlemesini önlemektedir. Hastalığın ilerleyişine göre tedavi süresince yaşam boyu ilaçlar kullanılmaktadır. Bu hastalıkta en yaygın kullanılan tedavi yöntemidir.

Eklem sertliğini ve ağrısını hafifletmek için ilaçlar reçete edilmektedir. Steroid olmayan anti-enflamatuar ajanlar ( halk dilinde iltihap önleyici ) NSAID’ler gibi anti-enflamatuar ajanlar iltihabın hafifletilmesini içermektedir. Bununla birlikte bağışıklık sistemi baskılayıcı ilaçlar, iltihaplanmaları baskılayıcı steroid ilaçlar ve oluşan ağrıların dindirilmesi için ağrı kesici ilaçlar kullanılmaktadır. Otoimmün duruma karşı çıkan ve hastalığın ilerlemesini önleyen birkaç ilaç vardır.

Cerrahi işlemlerde eklem deformitelerinin yani hasarlarının düzeltilmesi tavsiye edilmeketdir. Ayrıca eklem bölgelerinden maksimum hareket faydası elde etmek için fizyoterapi gibi destekleyici tedaviler uygulanmaktadır. Akupunktur ve masaj gibi birçok insanın faydalı bulduğu ek tedavi içeren tamamlayıcı yöntemlerde uygulanmaktadır.

Romatoid artrit hastalığı için doğal çözümler var mı ?

Hastalığın son zamanlarda yaygınlaşması romatoid artrit nedir, tedavisi nasıl yapılır ve beslenme nasıl olmalıdır sorularını sıklıkla gündeme getirmektedir. Başlangıçta romatoid artrit nedir sorusunu cevaplamış olsak da kısaca özetlemekte fayda var. Romatoid artrit bağışıklık sisteminin vücuda verdiği tepkiden dolayı oluşan sorunlar olarak karşımıza çıkmaktadır. RA hastalığında birkaç beslenme programı ve takviye edici besinlerden bahsedeceğiz.

Romatoid artrit nedir & beslenme nasıl olmalıdır
  • Akdeniz diyeti: Daha önce paylaşımını yaptığımız akdeniz diyeti RA hastalığında uygulanabilir diyetler arasında yer almaktadır. Bu sağlıklı beslenme düzeninin tek bir randomize çalışması, RA hastalarında daha iyi klinik ve zihinsel sağlık göstermiştir. Ancak bunun kesinlikle önerilebilmesi için daha fazla kanıt gerekmektedir.
  • Vejetaryen veya vegan diyeti: Birçok Avrupalı ​​araştırmacı, vegan veya vejetaryen diyetini RA bulunan hastalardaki etkisini incelemiştir. Tüm insanlar buna eşit derecede tolerans göstermese de, diyette ısrar edenler de sıklıkla daha düşük inflamasyon seviyeleri gözlenmiştir. Hastalarda azalmış hastalık aktivitesi ve azalmış semptomlar görülmüştür.
  • Eliminasyon diyetleri: Kronik inflamatuar hastalıkların iyileşmesinde çok etkili bir desteği bulunan diyet olarak bilinmektedir. Eliminasyon diyetleri, bu gıdalardan herhangi birine duyarlılığı tespit etmek için bir gıda türünün birbiri ardına çıkarıldığı kısıtlayıcı diyetlerdir. RA hastasında böyle bir hassasiyet varsa, eliminasyonun hastalık semptomları üzerinde iyi bir etkisi olabilir.  RA’nın kendisinin gıda alerjileri veya diğer aşırı duyarlılıklardan kaynaklandığı veya buna yatkın olduğu kanıtlanmaya devam etmektedir.
Omega-3 balık yağı ( romatoid artrit nedir )
  • Balık Yağı/Omega-3: Balık yağı, RA için en yaygın olarak alınan takviyedir. Batı diyetinde yeterli düzeyde bulunmayan omega-3 yağ asitleri tedarik etmektedir. Omega-3 yağ asitlerinin etkilerinde anti- enflamatuar özellik bulunmaktadır. Balık yağı, özellikle eklem hassasiyeti, sabah sertliği ve steroidal olmayan anti-enflamatuar ilaçlara (NSAID’ler) duyulan azalmaya ilişkin olarak RA semptomlarını ve ilerlemesini olumlu yönde etkileyebilir.
  • Balık yağı içeriğinin yüksek seviyede olduğu takviyelerin, bazı hastalarda, özellikle de kan incelmesine neden olan veya ameliyat gerektirmeleri durumunda pıhtılaşma eğiliminde azalmaya neden olabilmektedir. Balık yağı kullanımında cıva kontaminasyonu ek bir endişe kaynağıdır olabilir. Ancak bu durum özellikle küçük çocuklar ve hamile anneler için geçerlidir.
  • Resveratrol: En çok kırmızı üzümlerde bulunan bu polifenol ve kırmızı şarabın, hem sistemik hem de iltihaplı eklemlerde iltihaplanma üzerinde modülatör etkileri olduğu bilinmektedir.
Romatoid artrit hastalığında bitkisel destekler
  • Yeşil çay: Yeşil çayın elde edildiği bitki Camellia sinensis , bir anti-enflamatuar kokteyldir ve artrit tedavisinde faydalı olabilir. Epigallocatechin-3-gallate (EGCG) gibi yeşil çaydaki bileşikler bu aktiviteden sorumludur.
  • Ayrıca Boswellia serrata , Harpagophytum procumbens , Rosa canina , Uncaria tomentosa ve Urtica dioica gibi diğer bitkisel ürünler de RA tedavisinde faydalı olabilecek anti-enflamatuar bileşiklerin içeriği açısından test edilmiştir.
  • Çuha çiçeği ve frenk üzümü tohumu: Bu bitkilerin tohumları, bir omega-6 yağ asidi olan gama-linolenik asit (GLA) içerir. Bu kategorideki diğer yağlardan farklı olarak, bunun belirgin bir anti-enflamatuar etkisi olduğu görülmektedir.
  • Zerdeçal ve zencefil: Zerdeçal, parlak turuncu-sarı renk ve güçlü bir kokuya sahip bir mutfak baharattır. Anti-enflamatuar özelliğe sahip bileşik kurkumin içerir. RA bulunan hastalarda, yürüme, şişme ve sabah sertliğinin artmasıyla birlikte olumlu bir etki olduğuna dair zayıf kanıtlar vardır. Zencefil, hoş keskin bir koku ve tada sahip ilgili bir kök baharattır ve kullanımı RA hastalarında ağrıda bir azalma ile ilişkilendirilmiştir.

Romatoid artrit için doğal ilaçlar bir düzine düzine olsa da, hepsinin eşit kalitede olmadığını ve benzer şekilde etkili olduğunun kabul edilmemesi gerektiğini belirtmek önemlidir. Zerdeçal ve zencefil gibi doğal takviyeler , özellikle RA için olmasa da, iltihabı hafifletmedeki etkinlikleri için diğer birçok çalışmada kanıtlarla desteklenmektedir. Aksi takdirde sağlıklı ve dengeli oldukları sürece diyet programında olmaları da umut vadedicidir. Aşırı eklem etkisi olmadan gücü, dengeyi ve esnekliği artıran her şey de faydalı bir etki göstermeye bağlıdır. 

  • Akupunktur: Akupunktur uzun bir süredir etrafta olmasına rağmen , RA’daki yararlı etkisinin plasebo etkisinin ötesinde hala kanıtları kanıtlanmamıştır. Sonuç olarak, uygulama hala karar vermek için hekim kontolünde hastaya bırakılmıştır.
  • Mıknatıslar: Magnetoterapi, RA semptomlarını hafifletmek için diğer ilaçları tamamlamak için kullanılmıştır. Bazı kanıtlar, belirli ağrı türlerinin mıknatısların kullanımıyla hafifletildiğini gösterir, ancak RA’da kullanımları için özel kanıtların daha fazla araştırmaya ihtiyacı vardır.
  • Hidroterapi: Hidroterapi uygulaması çoğunlukla sabah sertliği ve kavrama gücü için yararlı bulguların sergilediği bir alandır. Aynı zamanda bir grup hastada ağrı ve yaşam kalitesi için bazı iyileşmeler gözlenmiştir. Bulunan farklılıkların istatistiksel olarak anlamlı olup olmadığına karar vermek için yeterli güç veya yetersiz veri eksikliği, bu tedavinin daha geniş uygulanmasını engellemiştir. Balneoterapi olarak da adlandırılan bu uygulama, mineral banyolarının kullanımını içerir. Modern tıbbi tedavinin bir parçası olan bir su havuzunda öngörülen egzersizlerin veya aerobiklerin performansını içermez.
  • Tai Chi ve Yoga: Bu egzersiz yöntemi işlevi, ruh halini ve genel canlılığı artırabilir, ancak bu parametreler üzerinde yapılan randomize çalışmalar azdır. Eklem şişmesi ve yorgunluktaki değişiklikler gibi diğer etkiler karıştırıldı. Bir egzersiz olarak yoga belki de kavrama gücünü artırabilir, ancak diğer çalışmalar hala devam etmektedir ve sadece ön sonuçlar mevcuttur. Bununla birlikte, bunlar egzersiz yöntemlerinin uygulanması daha iyi bir yaşam kalitesi sağlamaktadır. Ayrıca eklem şişmesi ve hassasiyetinde bir azalmalar göstermektedir.

Yazılan tüm destekleyici tedavileri, hastalar üzerinde bilimsel bir çalışma ve biyolojik mekanizmalarının akla yatkınlığı ile kanıtlanan yöntemleri gözlendikten sonra kullanmak daha akıllıca olacaktır. Bunlara ek olarak, sağlık hizmeti sağlayıcıları ile açık iletişim ve aile ve arkadaşlardan destek almak da hastanın RA ile başa çıkma yeteneğini artıracak doğal müdahaleler olarak görülmelidir. Her hastalığı etkilediği gibi stres giderici önlemlerin alınması, RA hastaları için de yararlı olacaktır. 

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER YAZILARIMIZ

KAYNAKLAR

  • Türkiye’de 1947 yılında kurulan ve romatizmal hastalıklar hakkında, Romatoid artrit nedir, Romatizmal hastalıklarla nasıl mücadele edilir ? amacı güden dernek “Türkiye Romatizma Araştırma ve Savaş Derneği(1) bulunmaktadır.