Oksitosin nedir ? Oksitosin hormonu ne işe yarar ?

Oksitosin nedir ? Oksitosin hormonunun vücudumuzdaki görevi nedir ? Nereden salgılanmaktadır ? Oksitosin hormonunun eksikliğinde neler yaşanmaktadır ?

Oksitosin hormonu en fazla üremedeki rolü ile bilinmektedir. Özellikle doğum esnasında ve doğum sonrasında rolü oldukça önemlidir. Doğum esnasında serviks ve uterusun gerilmesi ile çok miktarda salınmaktadır. Rahim kaslarının kasılmasını uyarır. Bu etkileri sayesinde doğumu kolaylaştırır. Doğumdan sonra ise meme başı uyarısı ile sütün salınımını sağlayarak emzirmeye yardımcı olur.

Oksitosin nedir ?

Oksitosin, ingilizce “Oxytocin” olarak çevrilmektedir. Beyinde nöromodülatör görevi yürüten bir hormondur. Memeli canlıların beyninde bulunan oksitosin hormonu, hipotalamusta sentezlenir ve arka hipofiz bezinden salgılanmaktadır. Merkezi sinir sisteminde de nörotransmitter görevini üstlenmektedir.

Oksitosin hormonu

Ayrıca başka bir kişiye ilgi duyduğunuzda, beyniniz dopamin salgılar, serotonin seviyeleriniz artar ve oksitosin üretilir. Bu durum olumlu bir duygu dalgası hissetmenize neden olmaktadır. Son zamanlardaki çalışmalar oksitosin hormonunun davranışlar üzerine etkisini de ortaya koymaktadır. Örneğin; eşler arası sadakat, orgazm, sosyal ilişkiler, partnerler arasındaki bağ, annenin bebeğe karşı davranışları bu davranışlar arasında sayılmaktadır. Bundan dolayı bu hormona bazen “aşk hormonu” da denilmektedir.

Oksitosin hormonu tarihi

  • Oksitosin Yunanca ὼκυτοκίνη, ōkytokínē, “hızlı doğum” kelimesinden gelmektedir. 
  • Büyük Britanyalı farmakolog Sir Henry Hallett Dale 1906 yılında bu hormonun uterus kasılmalarındaki etkilerini keşfinden sonra bu ismi kullanmıştır.
  • Süt atılımındaki etkileri Ott ve Scott tarafından 1910 yılında, ve Schafer ve Mackenzie tarafından 1911 yılında tanımlanmıştır.
  • Hormonun 9 aminoasitlik dizilimi Vincent du Vigneaud ve ark. ve Tuppy tarafından 1953’te tanımlanmıştır.
  • Kimyasal sentezi Vigneaud ve arkadaşları tarafından 1953’te yapılmıştır.

Oksitosin hormonu, özellikle sosyal bağlamlarda erkekleri ve kadınları farklı şekilde etkileyebilmektedir. Bunun nedeni, hormonun erkek ve dişi amigdalada farklı davranması olabilir. Amigdala, beyninizin duygu, motivasyon ve ödülden sorumlu kısmıdır. Örneğin, oksitosin, kadınların kiminle arkadaşlık kuracaklarını ve bu ilişkilere nasıl yaklaşacaklarını belirleyebilir. Erkeklerde ise bu hormon, rekabetçi ilişkileri belirleme ve savaş ya da kaç tepkisinde gezinme şeklinde rol oynayabilmektedir.

Oksitosin hormonu anne bebek ilişkisi

Kadınlarda oksitosin hormonu

  • Kadınlarda, oksitosin doğum sırasında rahim kasılmalarını bildirmekten sorumludur. 
  • Hormon uterus kaslarını kasılmaya teşvik eder, böylece doğum başlar. Ayrıca doğumu ilerleten ve kasılmaları daha da artıran prostaglandinlerin üretimini arttırır. 
  • Bebek doğduktan sonra, oksitosin sütü göğsüne taşıyarak emzirmeyi teşvik eder. 
  • Bebek annenin göğsünü emdiğinde, oksitosin salgısı sütün serbest kalmasına neden olur, böylece bebeğin beslenmesi sağlanır. 
  • Bebek beslemeyi bıraktığında, hormonun üretimi bir sonraki beslenmeye kadar durur.
  • Aynı zamanda, oksitosin üretimini uyarmak için oksitosin beyne salınır. 
  • Anne ve bebek arasındaki bağı tetikleyen oksitosindir.
  • Ayrıca cinsel uyarılma, güven ve kaygıda da rol oynayabilir. 
Oksitosin hormonu nedir ?

Erkeklerde oksitosin hormonu

  • Erkekler için oksitosin fonksiyonu daha az önemlidir, ancak sperm hareketinde rol oynar. 
  • Ayrıca testislerde testosteron üretimini de etkilediği görülmektedir.
  • Oksitosin çalışmaları ayrıca bazı insan davranışlarını ve sosyal etkileşimi kontrol eden önemli bir kimyasal haberci olduğunu bulmuştur. 
  • Bazı araştırmalar hormonun bağımlılığı ve stresi de etkileyebileceğini göstermektedir.

Oksitosin hormonu ne işe yarar ?

1- Mutlu ve huzurlu hissedilmesinde yardımcı olur.
2- Doğum anında bebeğin doğum kanalına girmesini kolaylaştırır.
3- Anne sütünün salınmasını kolaylaştırmaktadır.
4- Doğumdan sonra emzirme dönemini kolaylaştırır.
5- Anne ile bebek arasında kuvvetli bir bağ oluşmasını sağlar.
6- Çiftler arası bağlılığın artmasını sağlar.
7- Erkeklerde spermin hareket etmesinde yardımcı rölü bulunmaktadır.

Oksitosin eksikliğinde ortaya çıkan durumlar

1- Kaygılanma durumları / anksiyete bozukluğu
2- Depresif davranışların sergilenmesi
3- Düzenli devam eden gerginlik durumları
4- Stresli ve endişeli hissetme
5- Migren ataklarının yaşanması ve huzursuzluk
6- Mutsuzluk hissinin yaşanması
7- Huysuzlukla kendini gösteren davranışlar

Oksitosin üretimi nasıl kontrol edilir?

  • Oksidin üretimi pozitif bir geri besleme mekanizması ile kontrol edilir. 
  • Bu mekanizma, bir tetikleyici meydana geldiğinde oksitosin hormonunun salınmasına izin verir. 
  • Hormon daha sonra vücutta sütün serbest bırakılması veya emek kasılmalarının başlaması gibi daha fazla oksitosin üretimine işaret eden bir harekete neden olur. 
  • Geri bildirim döngüsü, doğum veya bebeği besleme gibi eylem tamamlanıncaya kadar devam eder.

Oksitosin hormonu üretimi sorunları

  • Yüksek ve düşük oksitosin seviyeleri mümkündür, ancak araştırmalar bu koşulların henüz bir sonucunu bulamamıştır.
  • Yüksek oksitosin seviyelerine sahip erkekler bazen iyi huylu prostat hiperplazisi veya prostat bezinin büyümesi geliştirir. Bu durum idrar şikayetlerine neden olabilir. 
  • Oksitosin eksikliği, süt boşaltma refleksini önleyebilir ve emzirmeyi zorlaştırabilir. 
  • Düşük oksitosin seviyeleri de depresyonla ilişkilendirilmiştir, ancak zihinsel sağlık koşullarını tedavi etmek için oksitosin kullanımı henüz yeterince çalışılmamıştır.

Oksitosin hormonu hakkında başka merak ettikleriniz varsa veya sadece hormonlarınızın düzgün çalıştığından emin olmak istiyorsanız, bir endokrinoloji hekiminden yardım almalısınız. 

BENZER YAZILARIMIZ

KAYNAK

  • İnsanlarda ve diğer hayvanlarda sosyal bağlanma modülatörü olarak oksitosin (1)
  • Son zamanlarda, anne-bebek bağlarını desteklediği bilinen bir hormon olan oksitosin (2)