Huzursuz bacak sendromu nedir ?

Son zamanlarda yaygın şekilde görülen huzursuz bacak sendromu nedir ? Huzursuz bacak sendromunun belirtileri nelerdir ? Tedavisi nasıl yapılır ? Hastalığın risk faktörleri nelerdir ?

Huzursuz bacak sendromu nedir?

Huzursuz bacak sendromu veya kısaltılmış ismiyle RLS, nörolojik bir hastalık yani sinir sistemi hastalıkları arasında yer almaktadır. RLS ayrıca Willis-Ekbom hastalığı veya RLS / WED olarak da bilinir. Huzursuz bacak sendromu, bacaklarda rahatsızlık veren hislere ve onları hareket ettirmeye yönelik güçlü bir dürtü oluşturmaktadır. Çoğu insan için, bu dürtüler rahatladığında veya uyumaya çalışırken daha yoğun bir şekilde gözlenmektedir.

RLS’li insanlar için en ciddi verici endişe, uykuya müdahale etmesi ve gündüz uykululuk hali ve yorgunluğa neden olmasıdır. RLS ve uyku yoksunluğu tedavi edilmezse, depresyon da dahil olmak üzere diğer sağlık sorunlarına yol açabilmektedir. RLS her yaşta ortaya çıkabilir, ancak orta yaşta veya daha sonra genellikle daha yaygın görülmektedir. Kadınlar erkeklere kıyasla iki kat daha fazla RLS’ye sahiptir.

Huzursuz bacak sendromu nedir

RLS’li kişilerin en az yüzde 80’inde uykuda pediyodik hareket bozukluğu kısaltılmış ismiyle (PLMS) adı verilen bir durum gözlenmektedir. PLMS, uyku sırasında bacakların seğirmesine veya sarsılmasına neden olur. Her 15 ila 40 saniyede bir sıklıkta olabilir. Bu durum gece boyunca aralıklarla devam edebilmektedir. PLMS ayrıca uyku yoksunluğuna da neden olabilir. RLS, henüz tedavisi bulunmayan ömür boyu devam eden bir durumdur. Tedavi sürecinde ilaç semptomları yönetmeye yardımcı olacak ilaçlar kullanılmaktadır.

Huzursuz bacak sendromunun belirtileri nelerdir ?

  • Belirtileri hastalar arasında farklılık gösterse de ayak ve bacak bölgelerinde ağrı, yanma ve karıncalanma gibi semptomlarla ortaya çıkan bir hastalıktır.
  • Huzursuz bacak sendromu en belirgin semptomu, özellikle hareketsiz otururken veya yatakta yatarken bacaklarınızı hareket ettirmek için oluşan dürtüdür. Hareket halinde bu hislerde azalma gözlenmektedir.
  • Hafif RLS’niz varsa, semptomlar her gece ortaya çıkmayabilir. Ve bu hareketleri huzursuzluk, gerginlik veya strese bağlayabilirsiniz.
  • Daha ciddi bir RLS vakası göz ardı etmek zordur. Sinemada filmlere gitmek gibi en basit etkinlikleri bile zorlaştırabilir. 
  • Hatta uzun süreli uçak yolculuğu da zor olabilir.

Huzursuz bacak sendromunun uyku anında etkileri nelerdir ?

  • Huzursuz bacak sendromuna sahip insanlar uykuya dalmakta veya uykuda kalmakta zorluk çekebilirler. Çünkü etkileri geceleri daha ciddi derecede yaşanmaktadır.
  • Bu durum gündüz uyku hali yaratırken, yorgunluk ve uyku yoksunluğu fiziksel ve duygusal sağlığınıza zarar verebilmektedir.
  • Semptomlar genellikle vücudun her iki tarafını da etkiler, ancak bazı kişilerde sadece bir tarafta görülür. 
  • Hafif vakalarda semptomlar gelip geçici yaşanmaktadır. RLS ayrıca kollarınız ve başınız da dahil olmak üzere vücudun diğer bölgelerini de etkileyebilir. 
  • RLS’li çoğu insan için semptomlar yaşla birlikte kötüleşmeye başlar. RLS’li insanlar genellikle semptomları hafifletmek için hareketli yaşam sürdürmektedir. 

Huzursuz bacak sendromuna ne sebep olur ?

Çoğu zaman, RLS’nin kesin nedeni bilinmemektedir. Genetik yatkınlık ve çevresel faktörler tetikleyici olabilmektedir. Örneğin çoğu RLS’li hastaların ( yüzde 40 oranında ) durumunun bazı aile geçmişi bulunmaktadır. Genetik yatkınlığı olan hastaların semptomları genellikle 40 yaşından önce başlamaktadır. Birincil RLS, altta yatan bir durumla ilgili değildir. İkincil RLS altta yatan başka bir hastalık sonucu oluşmaktadır. Örneğin, nöropati, diyabet veya böbrek yetmezliği gibi başka bir sağlık sorununun bir dalı olabilir. Bu durumda, ana durumu tedavi etmek RLS sorunlarını çözebilir.

  • Kan testleri demir seviyenizin normal olduğunu gösterdiğinde bile, RLS ile beyindeki düşük demir seviyeleri arasında bir bağlantı olabilir.
  • RLS, beyindeki dopamin yollarındaki bir bozulmaya ilişkili olabilmektedir. 
  • Başka rahatsızlıklar da RLS ile ilişkili olabilmektedir. Örneğin, parkinson hastalığı da dopamin ile ilişkilidir. Bu, Parkinson hastalarının çoğunun neden RLS’ye sahip olduğunu göstermektedir. 
  • Aynı ilaçlardan bazıları her iki durumu da tedavi etmek için kullanılmaktadır. Bu ve buna benzer teoriler üzerine araştırmalar devam etmektedir.
  • Kafein veya alkol gibi bazı maddelerin semptomları tetiklemesi veya yoğunlaştırması mümkündür. Diğer potansiyel nedenler tedavi edilecek ilaçları içerir:

Huzursuz bacak sendromu için risk faktörleri nelerdir ?

Sizleri, huzursuz bacak sendromu risk kategorisine sokabilecek bazı durumlar mevcuttur. Ancak bu faktörlerden herhangi birinin gerçekten RLS’ye neden olup olmadığı belirsizliğini korumaktadır.

  • Cinsiyet : Kadınların RLS alma olasılığı erkeklerin iki katıdır.
  • Yaş : Her yaşta RLS alabilmenize rağmen, orta yaş grubu daha yaygın gözlenmektedir. Orta yaştan sonra daha şiddetli olma eğilimindedir.
  • Aile öyküsü : Ailenizde başkaları varsa RLS’ye sahip olma olasılığınız daha yüksektir.
  • Gebelik : Bazı kadınlar hamilelik sırasında, özellikle son üç aylık dönemde, RLS gelişebilmektedir. Bu durum genellikle doğumdan sonraki haftalar içinde çözülmektedir.
  • Kronik hastalıklar : Periferik nöropati, diyabet ve böbrek yetmezliği gibi durumlar RLS’ye yol açabilir.
  • İlaçlar : Antiemetik, antipsikotik, antidepresan ve antihistaminik ilaçlar RLS semptomlarını tetikleyebilmektedir. Bazı durumlarda daha şiddetli hale getirmektedir.
  • Etnik Köken : Herkes RLS alabilir, ancak yapılan araştırmalar da Kuzey Avrupa kökenli insanlarda daha yaygın gözlenmektedir.

Huzursuz bacak sendromunun teşhisi nasıl yapılır ?

Huzursuz bacak sendromunu onaylayabilen veya hariç tutabilecek tek bir test bulunmakmaktadır. Teşhisin büyük bir kısmı belirtilerin açıklanmasına dayalı ortaya çıkmaktadır. RLS tanısına ulaşmak için aşağıdakilerin mevcut olması gerekir:

  • Genellikle garip duyumların eşlik ettiği hareket etme dürtüsü, duyusal semptomların hareket ettiğinizde hafiflemesi.
  • Belirtiler geceleri kötüleşir ve günün erken saatlerinde hafifler veya yok olur.
  • Rahatlamaya veya uyumaya çalıştığınızda duyusal semptomlar tetiklenir.

Tüm kriterler karşılansa bile, muhtemelen bir fizik muayeneye ihtiyacınız olacaktır. Doktorunuz semptomlarınız için diğer nörolojik nedenleri kontrol etmek isteyecektir. Kullandığınız reçetesiz ve reçeteli ilaçlar ve takviyeler hakkında bilgi verdiğinizden emin olun. Ve bilinen herhangi bir kronik sağlık durumunuz varsa doktorunuza bildirin. Kan testleri demir ve diğer eksiklikleri veya anormallikleri kontrol edecektir. RLS dışında bir şeyin dahil olduğuna dair herhangi bir işaret varsa, bir uyku uzmanına, nöroloji hekimine veya başka bir uzmana yönlendirilebilirsiniz. Belirtilerini tanımlayamayan çocuklarda RLS tanısı koymak daha zor olabilir.

Huzursuz bacak sendromu için neler yapmalıyız ?

Evde ve sosyal hayatınızda uygulayacağınız bazı yöntemler semptomları tamamen ortadan kaldırmasada, bunları azaltmaya yardımcı olabilir. En yararlı çözümleri bulmak biraz deneme yanılma gerektirebilir.

  • Kafein, alkol ve tütün alımınızı azaltın veya ortadan kaldırın.
  • Haftanın her günü aynı uyku zamanı ve uyanma zamanı ile düzenli bir uyku programı için çaba gösterin.
  • Her gün yürüyüş veya yüzme gibi egzersizler yapın.
  • Akşam bacak kaslarınıza masaj yapın veya gerin.
  • Yatmadan önce sıcak bir banyoda bekletin.
  • Belirtilerle karşılaştığınızda bir ısıtma yastığı veya buz torbası kullanın. Yoga veya meditasyon yapın.
  • Araba veya uçak yolculuğu gibi uzun süreli oturma gerektiren şeyleri planlarken, bunları daha sonra değil, günün erken saatlerinde düzenlemeye çalışın.
  • Beslenme eksikliğiniz varsa, doktorunuza veya beslenme uzmanınıza diyetinizi nasıl geliştireceğinizi sorun. 
  • Diyet takviyeleri eklemeden önce doktorunuzla konuşun. 
  • Eksik değilse eğer bazı takviyeleri almak zararlı olabilir.
  • Bu seçenekler, RLS’yi yönetmek için ilaç alsanız bile yararlı olabilir.

Huzursuz bacak sendromu için kullanılan ilaçlar nelerdir ?

Hiçbir ilaç RLS’yi tedavi etmez, ancak semptomların giderilmesine yönetilmesine yardımcı olabilmektedir. 

  • Dopaminerjik ajanlar: Bu ilaçlar bacaklarınızdaki hareketi azaltmaya yardımcı olur. Bu gruptaki ilaçlar şunları içerir. Pramipeksol, ropinirol, rotigotine etken maddesi içermektedir. Yan etkiler hafif baş dönmesi ve mide bulantısını içerebilir. Bu ilaçlar zamanla daha az etkili olabilir. Bazı insanlarda, gündüz uykululuk dürtü kontrol bozukluklarına ve RLS semptomlarının kötüleşmesine neden olabilirler.
  • Benzodiazepinler: Bu ilaçlar semptomları tamamen ortadan kaldırmaz, ancak rahatlamanıza ve daha iyi uyumanıza yardımcı olabilirler. Bu gruptaki ilaçlar şunları içerir. Klonazepam, eszopiklon, temazepam, zaleplon, zolpidem etken maddesi içermektedir. Yan etkiler gündüz uyku hali yapabilmektedir.
  • Opioidler: Bu ilaçlar ağrıyı ve garip hisleri azaltabilir ve rahatlamanıza yardımcı olabilir. Bu gruptaki ilaçlar şunları içerir. Kodein, oksikodon, kombine hidrokodon ve asetaminofen etken maddesi içermektedir. Yan etkiler baş dönmesi ve mide bulantısını içerebilir. Uyku apneniz varsa bu ürünleri kullanmamalısınız. Bu ilaçlar güçlü ve bağımlılık yapıcıdır.
  • Antikonvülsanlar / antiepileptikler: Bu ilaçlar duyusal rahatsızlıkları azaltmaya yardımcı olur. Bu gruptaki ilaçlar şunları içerir. Gabapentin, pregabalin, gabapentin enacarbil etken maddesi içermektedir. Yan etkiler baş dönmesi ve yorgunluğu içerebilir. Doğru ilacı bulmadan önce birkaç girişimde bulunabilirsiniz. Belirtileriniz değiştikçe doktorunuz ilacı ve dozu ayarlayacaktır.

NOT: Burada yazılı olan ilaçlar bilgi amaçlıdır. Hekim tavsiyesi dışında kullanılmamalıdır.

Çocuklarda huzursuz bacak sendromu nedir ?

Çocuklar, bacaklarında RLS’li yetişkinlerle aynı karıncalanma ve çekme hislerini yaşayabilirler. Ancak bunu tarif etmekte zorlanabilirler. RLS’li çocukların bacaklarını hareket ettirmek için etkili bir dürtüsü vardır. Gün boyunca semptomları olması yetişkinlerden daha fazla gözlenmektedir. RLS, yaşamın her yönünü etkilediği gibi özellikle uykuyu etkileyebilir. RLS’li bir çocuk dikkatsiz, sinirli veya kıpır kıpır görünebilir. Bunlar hiperaktif olarak değerlendirilebilir. RLS’nin teşhisi ve tedavisi bu sorunların giderilmesine ve okul performansının iyileştirilmesine yardımcı olabilir. 12 yaşına kadar olan çocuklarda RLS’yi teşhis etmek için yetişkin kriterleri karşılanmalıdır.

  • Genellikle garip duyumların eşlik ettiği etkili hareket etme dürtüsü,
  • Geceleri kötüleşen semptomlar,
  • Rahatlamaya veya uyumaya çalıştığınızda belirtilerin tetiklenmesi,
  • Hareket ettiğinizde belirtilerin hafiflemesi.

Herhangi bir beslenme eksikliği varsa giderilmelidir. RLS’li çocuklar kafeinden kaçınmalı ve iyi uyku alışkanlıkları edinmelidirler. Gerekirse, hekimler tarafından dopamin, benzodiazepinler ve antikonvülsanları etkileyen ilaçlar reçete edilebilir. Ek olarak, çocuklar bacaklarda oluşan hislerini kendi sözleriyle tanımlayabilmelidir. Aksi takdirde, bunlardan ikisi doğru olmalıdır:

  • Yaş için klinik bir uyku bozukluğunun bulunması,
  • Biyolojik bir ebeveyn veya kardeşte RLS bulunması,
  • Bir uyku çalışması, saatte bir uykuda beş veya daha fazla periyodik uzuv hareketi endeksinin doğrulanması,
Huzursuz bacak sendromu için diyet önerileri

Huzursuz bacak sendromu olan insanlar için diyet önerileri nelerdir ?

RLS’li insanlar için herhangi bir özel diyet kılavuzu yoktur. Ancak yeterli miktarda vitamin ve besin aldığınızdan emin olmak için diyetinizi gözden geçirmek iyi bir fikirdir. Besin değeri az olan veya hiç olmayan yüksek kalorili işlenmiş gıdaları kesmeye çalışın. RLS semptomları olan bazı insanlar özellikle vitamin ve minerallerden yoksundur. Bu durumda, diyetinizde bazı değişiklikler yapabilir veya diyet takviyeleri alabilirsiniz. Her şey test sonuçlarınızın gösterdiklerine bağlıdır. Demir eksikliği varsa, diyetinize demir açısından zengin bu yiyeceklerden daha fazlasını eklemeyi deneyin. C vitamini vücudunuzun demiri emmesine yardımcı olur, bu nedenle demir açısından zengin yiyecekleri bu C vitamini kaynaklarıyla eşleştirmek isteyebilirsiniz:

  • Koyu yeşil yapraklı sebzeler
  • Bezelye
  • Kurutulmuş meyve
  • Fasulyeler
  • Kırmızı et
  • Kümes hayvanları ve deniz ürünleri
  • Bazı tahıllar, makarna ve ekmek gibi demirle takviye edilmiş gıdalar
  • Narenciye suları
  • Greyfurt, portakal, mandalina, çilek, kivi, kavun
  • domates, biber, brokoli, yapraklı yeşillikler

Kafein bazı insanlarda RLS semptomlarını tetikleyebilir. Bazı durumlarda da semtomların giderilmesinde yardımcı olmaktadır. Kafeinin semptomlarınızı etkileyip etkilemediğini görmek için biraz deneme yapmaya değer. Alkol RLS’yi daha da kötüleştirebilir, ayrıca uykuyu bozduğu bilinmektedir. Özellikle akşamları alkol tüketmekten kaçının.

Huzursuz bacak sendromunda uyku durumu

Bacaklarınızdaki bu garip hisler rahatsız edici veya acı verici olabilir. Ve bu belirtiler uykuya dalmayı ve uykuda kalmayı neredeyse imkansız hale getirebilir. Uyku yoksunluğu ve yorgunluk sağlığınız ve refahınız için tehlikelidir. Rahatlama sağlamak için doktorunuzla birlikte çalışmanın yanı sıra, uyku düzeninizi artırmak için aşağıda yer alan ve evde yapabileceğiniz bazı teknikler vardır.

  • Perdelerin dış ışığı engellediğinden emin olun.
  • Saatler dahil tüm dijital cihazları yatağınızdan uzaklaştırın.
  • Yatak odasında yer alan karmaşıklığı kaldırın.
  • Yatak odanızın sıcaklığını serin tutun, böylece aşırı ısınmazsınız.
  • Kendinizi uyku programına alın. Her gece aynı saatte yatmaya çalışın ve hafta sonları bile her sabah aynı saatte kalkın. Doğal bir uyku ritmini desteklemeye yardımcı olacaktır.
  • Elektronik cihazları yatmadan en az bir saat önce kullanmayı bırakın.
  • Yatmadan hemen önce bacaklarınıza masaj yapın veya sıcak bir banyo veya duş alın.
  • Bacaklarınızın arasında bir yastıkla uyumaya çalışın. Sinirlerinizin semptomları sıkıştırmasını ve tetiklemesini önlemeye yardımcı olabilir.

Gebelikte huzursuz bacak sendromu nedir ?

RLS semptomları hamilelik sırasında, genellikle son trimesterde ( 9 aylık gebelik süresinin her 3 aylık dönemi ) ilk kez ortaya çıkabilir. Veriler, hamile kadınların iki veya üç kat daha fazla RLS riskine sahip olabileceğini göstermektedir. Bunun nedenleri tam olarak anlaşılamamıştır. Bazı olasılıklar vitamin veya mineral eksiklikleri, hormonal değişiklikler veya sinir sıkışması olarak ortaya çıkmaktadır. Hamilelik ayrıca bacak kramplarına ve uyku güçlüğüne neden olabilir. Bu semptomların RLS’den ayırt edilmesi zor olabilir. Hamileyseniz ve RLS belirtileri varsa, doktorunuzla konuşun. Demir veya diğer eksiklikler için test edilmeniz gerekebilir. Ayrıca, aşağıda yer alan evde bakım tekniklerinden bazılarını deneyebilirsiniz.

  • Özellikle akşamları uzun süre hareketsiz kalmaktan kaçının.
  • Sadece öğleden sonra olsa bile her gün biraz yürüyüş ya da egzersiz yapmaya çalışın.
  • Bacaklarınıza masaj yapın veya yatmadan önce bacak germe egzersizleri yapın.
  • Sizi rahatsız ederken bacaklarında sıcak veya soğuk kullanmayı deneyin.
  • Düzenli bir uyku programına sadık kalın.
  • Antihistaminikler, kafein, sigara ve alkolden kaçının.
  • İhtiyacınız olan tüm besinleri diyetinizden veya doğum öncesi vitaminlerden aldığınızdan emin olun.

RLS’yi tedavi etmek için kullanılan bazı ilaçların hamilelik sırasında kullanılması güvenli değildir. Hamilelikte RLS genellikle doğumdan sonraki haftalar içinde kendi kendine gider. Değilse, diğer ilaçlar hakkında doktorunuza danışın. Emziriyorsanız dokrorunuza bu durumdan bahsettiğinizden emin olun.

Huzursuz bacak sendromu ile ilgili diğer durumlar nelerdir ?

  • Multipl sklerozlu (MS) insanlar için huzursuz bacaklar, uzuvlar ve vücut da dahil olmak üzere uyku bozuklukları olması nadir değildir. Ayrıca kas spazmlarına ve kramplara eğilimlidirler. 
  • Kronik hastalıklarla ilişkili mücadele için kullanılan ilaçlar da buna neden olabilir. Hamile kadınlar daha yüksek RLS riski altındadır. Bu durum genellikle doğum gerçekleştikten sonra kendi kendine düzelir.
  • Herkes zaman zaman bacak kramplarına veya gelip giden garip hislere sahip olabilir. Semptomlar uykuya müdahale ettiğinde, uygun bir teşhis ve tedavi için doktorunuza danışın. Altta yatan sağlık koşullarından bahsettiğinizden emin olun.
  • Parkinson hastalığı olan birçok insanın da RLS’si vardır.
  • Periferik nöropati, diyabet ve böbrek yetmezliği RLS gibi semptomlara neden olur.

Huzursuz bacak sendromu hakkında gerçekler ve istatistikler nelerdir ?

Ulusal Nörolojik Bozukluklar ve İnme Enstitüsü’ne göre, RLS Amerikalıların yaklaşık yüzde 10’unu etkiler. Buna bir milyon okul çağındaki çocuk dahildir. RLS’li kişilerde, yüzde 35’inin 20 yaşından önce semptomları gözlenmektedir. Hamile kadınlar genel popülasyondan iki veya üç kat daha fazla riske sahip olabilir. Kuzey Avrupa kökenli insanlarda diğer etnik kökenlerden daha yaygındır.

  • Bazı antihistaminikler, antieminetik, antidepresan veya antipsikotik ilaçlar RLS semptomlarını tetikleyebilir veya kötüleştirebilir.
  • RLS’li kişilerin yaklaşık yüzde 80’inde periyodik ekstremite uyku hareketi (PLMS) adı verilen bir bozukluk vardır. 
  • PLMS, uyku sırasında her 15 ila 40 saniyede bir istemsiz bacak seğirmesi veya sarsılmasını içerir. 
  • PLMS’li çoğu insanda RLS yoktur. Çoğu zaman, RLS’nin nedeni açık değildir. Ancak RLS’li kişilerin yüzde 40’ından fazlasında aile öyküsü vardır. 
  • Genetik kaynaklı RLS semptomları genellikle 40 yaşından önce başlar.
  • RLS ile ilişkili beş gen varyantı vardır. 
  • Daha yüksek RLS riski ile ilişkili BTBD9 genindeki değişiklik, RLS’li kişilerin yaklaşık yüzde 75’inde mevcuttur. 
  • Ayrıca RLS olmayan insanların yaklaşık yüzde 65’inde bulunur. RLS’nin tedavisi yoktur. 
  • Ancak ilaç ve yaşam tarzı değişiklikleri semptomların yönetilmesine yardımcı olabilir.

İLGİLİ YAZILARIMIZ

KAYNAKLAR

  • Ulusal Nörolojik Bozukluklar ve İnme Enstitüsü’ne göre huzursuz bacak sendromu nedir, Huzursuz bacak sendromu Amerikalıların yaklaşık yüzde 10’unu etkilemektedir. (1)
  • Huzursuz bacak sendromu nedir? Hastalık hakkında neler yapılmalıdır ? (2)
  • Huzursuz bacak sendromu nedir ? Nedenleri nelerdir ? (3)
  • Gebelikte huzursuz bacak sendromu nedir ? (4)
  • Huzursuz bacak sendromu nedir ? Selenyum Uygulamasının Huzursuz Bacak Sendromu Tedavisine Etkisi (5)