Gluten diyeti nedir & nasıl yapılır ?

Gluten nedir ? Gluten diyeti özellikleri nelerdir ? Gluten diyeti nedir & Kimler uygulamalıdır ? Hangi gıdaları almalıyız ?

Gluten nedir ?

Arpa, buğday gibi bilinen birçok tahılda bulunan gluten; günlük hayatta sıkça tüketilen ekmek, simit, pasta, kek gibi unlu mamullerde kullanılan hamurun, ağ benzeri yapısını oluşturan ve hamura kıvamını sağlayan bir protein grubudur.

Gluten diyeti nedir

Gluten diyeti nedir, kimler uygulamalıdır ?

Buğday, çavdar ve arpa glutensiz bir diyet uygularken kaçınılması gereken başlıca tahıllardır. Ayrıca konserve ve hazır paketlenmiş ürünlerin bulunduğu işlenmiş gıdalara da eklenmektedir. Bağışıklık sisteminin bir tepkisi olarak bilinen çölyak hastalığında yaşam boyunca glütensiz bir diyet önerilmektedir. Çölyak olmayan ama glüten intoleransı bulunan kişilerde, şişkinlik, mide ağrısı ve ishal gibi semptomlar gözlenmektedir.

  • Gluten duyarlılığı bulunanlar,
  • Çölyak hastalığı bulunanlar,
  • Buğday alerjisi bulunanlar,
  • İrritabl bağırsak sendromu hastalığı bulunanlar,

Glutenin özellikleri nelerdir ?

  • Isıya dayanıklı bir proteindir.
  • Bulunduğu besinlerde bağlayıcı ve elastik özellik sağlayıcı olarak görev alır.
  • İşlenmiş gıdalarda gelişmiş doku, nem tutma ve lezzet için bir katkı maddesi olarak yaygın olarak kullanılır.
  • Yapısı itibarıyla en karmaşık protein ağları arasındadır.
  • Gluteni oluşturan proteinler, prolamin ve glüteninler olmak üzere iki ana grupta sınıflandırılnmaktadır.

Gluten içeren tahıllar ve tahıl ürünü ile yapılan gıdalar

İşlenmiş ve hazır paketlenmiş gıdalar satın alırken, glüten içerip içermediğini belirlemek için etiketleri okumalısınız. Örneğin, buğday, arpa, çavdar ve irmik içeren tahıl ürünleri satın alırken, etikette glütensiz etiketinin olduğundan mutlaka emin olmalısınız.

Gluten içeren tahıllar buğday, çavdar, arpa önemli temel gıdalar arasında yer almaktadır. Bu proteini içeren gıdalar genellikle, ekmek, kraker, simit, makarna gibi pişmiş ürünler veya atıştırmalık yiyecekler yapmak için kullanılır. Ayrıca buğday bazlı soya sosu veya bazı sos ürünleri içinde de bulunmaktadır.

  • Buğday
  • Çavdar
  • Arpa
  • Graham
  • İrmik ( Durum buğdayının öğütülmüş hali )
  • Spelt ( Kavuzlu buğday )
  • Kamut ( Horasan buğdayı )
  • Tritikale ( Buğday / Çavdar melezi )
  • Buğday ile yapılan ürünler;
  • Bulgur
  • Farina (öğütülmüş buğday)
  • Farro (kurutulup pişirilen buğday)
Gluten diyeti nedir ?

Gluten bulunan içecekler

  • Gluten içeren tahıllardan yapılmış;
  • Biralar,
  • Lagerler (bira türü içecek),
  • Damıtılmamış likörler,
  • Şarap gibi diğer malt içecekler,
  • Malt sirke

Gluten diyeti için dengeli bir beslenme programı sağlamalısınız. Aralarından seçim yapabileceğiniz birçok yiyecek vardır. Meyve, sebze, baklagiller, bazı tam tahıllar, süt ürünleri, bitkisel yağlar, taze et, deniz ürünleri ve kümes hayvanları da dahil olmak üzere birçok sağlıklı gıda doğal olarak glüten içermemektedir.

Gluten içermeyen gıdalar, içecekler, bitkisel yağlar

  • Baklagiller ( Fasulye, Mercimek, Bezelye, Yer fıstığı )
  • Fındık ve tohumlar
  • Kırmızı et ( Dana eti, Sığır eti, Kuzu eti, Koyun eti )
  • Kümes hayvanları ( Tavuk, Hindi, Ördek )
  • Deniz ürünleri ( Balık, Tarak balığı, Ton balığı vb. )
  • Kabuklu deniz ürünleri ( Midye, Karides, Istakoz, Yengeç, Kerevit )
  • Tereyağı
  • Ghee (hindistan kökenli tereyağı)
  • Zeytin meyvesi ve zeytinyağı
  • Avokado meyvesi ve avokado yağı
  • Hindistancevizi ve yağı
  • Susam yağı
  • Kanola yağı
  • Ayçiçek yağı
  • Meyve suyu ( % 100 meyveden yapılan )
  • Kahve
  • Çay
  • Sert elma şarabı,
  • Karabuğday gibi glutensiz tahıllardan yapılmış bira dahil olmak üzere bazı alkollü içecekler
  • Sorgum ( buğdaygiller ailesine ait bir yem bitkisi ) gibi glutensiz tahıllardan yapılmış bira dahil olmak üzere bazı alkollü içecekler
  • Sporcu içecekleri
  • Soda ve enerji içecekleri
  • Limonata

“Daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulmasına rağmen, bazı çalışmalarda, glütensiz beslenmenin, mide ağrısı, gaz, ishal ve kabızlık gibi sindirim sorunlarını azalttığı bilinmektedir. Ayrıca buna bağlı olarak kronik bir rahatsızlık olan irritabl bağırsak sendromu olanlar için glütensiz beslenmenin yararlı olabileceğini düşünülmektedir.”

Glutensiz beslenmenin oluşturacağı riskler

Gluten diyeti uygularken beslenme proğramınızdan çıkarılan yiyecekler, önemli vitaminler ve diğer besin kaynakları sağlar. Örneğin, tam tahıllı ekmekler ve diğer ürünler, aşağıdaki bazı doğal veya gün içinde almamız gereken besin kaynaklarını içermektedir. Gluten diyeti uygularken karşılaşacağınız bu risklere karşı, sağlıklık ve yeterli beslenme adına uzmana başvurmalısınız.

  • Demir
  • Kalsiyum
  • Diyet lif
  • B1 vitamini ( Tiamin )
  • B2 vitamini ( Riboflavin )
  • B3 vitamini ( Niasin )
  • B9 vitamini ( Folat / Folik asit )

Glütensiz bir beslenme proğramı uygulanması, muhtemelen besinlerden yararlanmanızı değiştirecektir. Glütensiz tahıllar ve tahıl ürünlerinden yapılan besinler, değiştirdikleri ürünlere kıyasla önemli ölçüde farklı besin seviyelerine sahiptir. Glütensiz gıdalar, değiştirilen gluten içeriğine sahip gıdalardan daha yüksek yağ, şeker ve besin değerine sahip olabilir. Gluten diyeti uygulamadan önce hekimle ya da diyetisyenle görüşme sağlamalısınız. Sağlıklı ve beslenme açısından zengin alternatifler sağlayacak yiyecekler hakkında bilgi almanız gerekmektedir…

İLGİLİ YAZILARIMIZ

KAYNAK: GLUTEN DİYETİ NEDİR (1)